Phim hoạt hình vốn được xây dựng từ đời thực, nhưng đồng thời cũng vượt lên trên đời thực. Một tác phẩm muốn trở thành kinh điển, muốn thật sự mang đến cho khán giả sự đồng cảm và những suy ngẫm sâu sắc, thì trước hết phải chạm được đến trái tim người xem. Thông thường, những bộ anime càng gần gũi với cuộc sống thì càng dễ khiến người ta xúc động. Đặc biệt là các chủ đề về tình thân và tình bạn - những điều dễ khiến con người suy ngẫm nhất về cuộc sống.
When Marnie Was There (Hồi ức về Marnie) do Studio Ghibli sản xuất là thêm một tác phẩm đủ sức khiến người xem xúc động đến bật khóc. Vì bộ phim không sử dụng phong cách kể chuyện quen thuộc của Hayao Miyazaki, đồng thời đạo diễn cũng không phải Miyazaki mà là Hiromasa Yonebayashi, nên độ nổi tiếng của phim không quá cao.
Chỉ nhìn qua trailer hay phần giới thiệu nội dung, nhiều người rất dễ lầm tưởng đây đơn thuần là câu chuyện tình bạn giữa hai cô gái. Nhưng đến tận cuối phim, người xem mới nhận ra rằng đây thực chất là một câu chuyện gia đình vô cùng cảm động - Marnie hóa ra lại chính là bà ngoại của Anna.
Mỗi tác phẩm của Studio Ghibli đều chứa đựng những chủ đề sâu sắc như thiên nhiên, xã hội, chiến tranh, tình thân, tình bạn hay sự trưởng thành… Và Hồi ức về Marnie cũng kể về hành trình trưởng thành của một cô gái. Chỉ là cách trưởng thành ấy có phần rất “kỳ lạ”: người bà đã qua đời xuất hiện dưới hình dáng của một thiếu nữ trẻ tuổi, dẫn dắt cháu gái mình bước ra khỏi bóng tối trong tâm hồn để trở thành một cô bé lạc quan hơn.
Trong các tác phẩm của Miyazaki như Spirited Away, ta thấy Chihiro nỗ lực sinh tồn trong nhà tắm của phù thủy để dần trưởng thành thành một cô gái có thể cứu được Haku - đó là sự trưởng thành trong một thế giới khác lạ. Ở Princess Mononoke, San và Ashitaka lại học cách cân bằng mâu thuẫn giữa con người và thiên nhiên - một sự trưởng thành trong nhận thức về tự nhiên. Hay như Kiki's Delivery Service, My Neighbor Totoro và Ponyo… tất cả đều là những cuộc phiêu lưu kỳ ảo giúp nhân vật nhanh chóng trưởng thành.
Thế nhưng cũng là câu chuyện trưởng thành ấy, nữ chính Anna của Hồi ức về Marnie lại không có một bối cảnh huyền ảo để làm nền cho sự thay đổi của mình. Cô chỉ đơn giản trưởng thành và tự lột xác giữa những điều bình dị đời thường. Bộ phim gần như hoàn toàn thoát khỏi “màu sắc Miyazaki”, nhẹ nhàng, tinh tế nhưng lại chạm đến cảm xúc người xem một cách sâu sắc.
Thân phận thật sự của Marnie chính là bà ngoại của Anna. Hai người trở thành bạn bè, nhưng chưa từng có người dân nào trong làng nhìn thấy cô gái tên Marnie ấy. Vì vậy, rất nhiều người cho rằng Anna mắc bệnh tâm lý. Thế nhưng Marnie lại từng thật sự tồn tại.
“Hồi ức về Marnie” giống như hình bóng của một cô gái được Anna tưởng tượng ra, hoặc là ký ức còn sót lại trong tâm trí cô, cũng có thể là người xuất hiện trong giấc mơ, hay thậm chí tồn tại dưới dạng linh hồn. Chính cách kể chuyện nửa thực nửa hư ấy đã phủ lên bộ phim một màu sắc bí ẩn đầy cuốn hút. Nhưng cũng chính trong sự cứu rỗi ấy, cô gái đã thức tỉnh và thay đổi, thoát khỏi cô độc, kết bạn với mọi người và trở nên lạc quan hơn.
Sự trưởng thành của Anna bắt nguồn từ sự xuất hiện của Marnie. Và cũng chính Marnie khiến rất nhiều khán giả nhớ về những người thân đã khuất của mình. Đã từng có lúc, bên cạnh chúng ta cũng có một người bà giống như Marnie - luôn âm thầm yêu thương, dõi theo và ủng hộ ta bằng tất cả sự dịu dàng của mình.
Chỉ những người có tâm hồn đẹp mới có thể tạo nên một bộ anime tuyệt vời đến như vậy. Đây là tác phẩm điện ảnh đầu tay của đạo diễn Hiromasa Yonebayashi. Trước đó, ông chủ yếu tham gia các dự án của Hayao Miyazaki với vai trò họa sĩ nguyên họa và họa sĩ hoạt hình. Có thể Studio Ghibli đang cần một người kế thừa, cũng có thể ông được Miyazaki nâng đỡ, hoặc đơn giản đó là giấc mơ của một người làm hoạt hình. Và rồi Yonebayashi đã trở thành đạo diễn, cho ra đời Hồi ức về Marnie.
Bộ phim không có quá nhiều khung cảnh hùng vĩ hay những triết lý lớn lao. Điều mà phim mang đến chỉ là những chiêm nghiệm rất đỗi bình dị trong cuộc sống của những con người bình thường, đồng thời dùng tình cảm bà cháu để kể nên câu chuyện trưởng thành của một cô gái.
Bối cảnh của phim được đặt tại vùng nông thôn Nhật Bản. Dù Yonebayashi rất giỏi về nguyên họa, ông lại không lựa chọn phong cách hình ảnh choáng ngợp như trong Princess Mononoke hay Spirited Away. Thay vào đó, ông chú trọng tái hiện chân thực bối cảnh đời thường của tiểu thuyết gốc. Những con đường làng, ngôi nhà, đường sắt hay biển cả đều được lấy cảm hứng từ các địa điểm có thật. Với một đạo diễn mới, đó thực chất là nỗ lực đổi mới - muốn hoàn toàn thoát khỏi “phong cách Miyazaki”, dùng cách kể mộc mạc nhất để kể một câu chuyện bình thường nhất.
Chủ đề của bộ phim vẫn là hành trình trưởng thành của một đứa trẻ. Và nguyên nhân khiến một đứa trẻ phải trưởng thành thường bắt nguồn từ chính hoàn cảnh gia đình của chúng. Hồi ức về Marnie dường như cũng không nằm ngoài mô-típ ấy. Anna từ nhỏ đã mất cha mẹ trong một vụ tai nạn xe hơi, bị ghẻ lạnh, được nhận nuôi nhưng luôn cảm thấy bị xa cách, không có bạn bè và sống trong cô độc. Ở cái tuổi không được ai thấu hiểu ấy, cô vừa khao khát có người đến gần, vừa sợ hãi khi người khác thật sự tiếp cận mình. Marnie cũng có một tuổi thơ tương tự. Dù cha mẹ vẫn còn sống, cô lại chưa từng nhận được tình yêu thương mà mình đáng được có.
Thoạt nhìn, đây có vẻ chỉ là một câu chuyện rất bình thường, nhưng cách kể lại vô cùng mới mẻ và độc đáo. Nó vừa là một câu chuyện trưởng thành, vừa giống một câu chuyện về tình thân, lại càng giống một hành trình giải mã bí ẩn, khiến khán giả từng bước đi theo đạo diễn để tháo gỡ mọi nút thắt.
Sau khi mất cha mẹ và được mẹ nuôi nhận về chăm sóc, Anna luôn cho rằng mẹ nuôi chỉ đối xử tốt với mình vì tiền trợ cấp. Rồi cô gặp Marnie - cô gái tóc vàng thường xuyên biến mất trong khu nhà hoang. Người dân trong làng cũng chưa từng biết đến cô gái tên Marnie ấy. Anna cô độc đến mức từng nghĩ rằng Marnie chỉ là người bạn do chính mình tưởng tượng ra vì quá cô đơn. Nhưng khi tìm thấy cuốn sổ tay, cô nhận ra những gì Marnie trải qua lại giống mình đến lạ thường.
Trong hành trình tìm kiếm sự thật, Anna gặp Sayaka. Và đến cuối câu chuyện, cô còn nhận được bức ảnh của bà ngoại mình. Tất cả bí mật dần được hé lộ cùng với sự thay đổi trong con người Anna.
Trong đời, bạn bè thật sự không có nhiều, đôi khi chỉ cần một người là đủ. Là một “cô bé có vấn đề”, Anna vì biến cố gia đình mà tự nhốt mình trong thế giới khép kín. Những trải nghiệm của cô không biết tâm sự cùng ai, cảm xúc cũng chẳng thể giải tỏa. Nếu không gặp Marnie - người có hoàn cảnh tương tự - có lẽ cô sẽ mãi không thể bước ra khỏi chiếc vỏ bọc ấy.
Không có bạn bè và có rất nhiều người bạn nhưng chẳng ai thật sự hiểu mình, suy cho cùng cũng chẳng khác nhau là bao. Chỉ cần có một người thật lòng lắng nghe mình là đủ rồi.
Sự xuất hiện của Marnie khiến Anna cảm nhận được sự đồng hành, thấu hiểu và quan tâm của một người bạn. Đồng thời, sự xuất hiện của Anna cũng khiến Marnie hiểu được ý nghĩa của tình bạn. Dù những lời tâm sự của Marnie thực chất lại giống như lời động viên mà một người bà dành cho cháu gái mình.
Nhờ gặp Anna, Marnie có thể buông bỏ quá khứ. Còn Anna, nhờ gặp Marnie mà học được cách giao tiếp và hòa hợp với mọi người. Tính cách cô dần thay đổi, trở nên cởi mở và tươi sáng hơn.
Cuối cùng, Marnie biến mất giữa khu nhà hoang, đến mức Anna cũng không còn phân biệt nổi liệu người bạn ấy có thật hay chỉ là sản phẩm của trí tưởng tượng. Nhưng chúng ta chẳng phải cũng giống như “phiên bản ngoài đời thực của Anna” hay sao?
Ai rồi cũng có những lúc gặp chuyện không vui, thậm chí tự khép mình lại như Anna, không muốn trò chuyện với bất kỳ ai hoặc không tìm được người để giãi bày. Và rồi, chúng ta chỉ có thể tự tưởng tượng trong lòng một người có thể mang đến cho mình chút an ủi - có thể là người thân, người yêu, hay một ai đó - để họ xuất hiện trong tâm trí mình, dịu dàng xoa dịu chính mình, giúp mình từng chút bước ra khỏi bế tắc.
Sự trưởng thành của Anna bắt nguồn từ người bạn tên Marnie. Một cô gái luôn khép kín cuối cùng cũng tìm được người thật sự thấu hiểu mình. Chính sự trò chuyện và kết nối giữa những người bạn đã giúp Anna trưởng thành thật sự.
Có lẽ đó chính là sức mạnh của tình bạn.
Anna bắt đầu bước ra khỏi thế giới khép kín của mình, kết bạn với Sayaka, trở nên vui vẻ và lạc quan hơn. Cuộc sống vốn dĩ chẳng phải là như vậy sao? Bạn bè giúp chúng ta trưởng thành, giúp chúng ta hiểu được con người thật của mình. Thay vì mãi tự nhốt mình trong cô độc, chi bằng hãy sống lạc quan hơn. Bởi cuộc sống không chỉ có nỗi buồn, mà còn có rất nhiều điều đẹp đẽ đáng để mong chờ phía trước.
Dĩ nhiên, qua Hồi ức về Marnie, người xem có thể thấy thêm một câu chuyện trưởng thành rất khác nhưng cũng vô cùng đời thường đến từ Studio Ghibli. Thế nhưng, nhiều người lại bỏ qua một yếu tố quan trọng của bộ phim: tình thân - thứ không thể thiếu trong hành trình lớn lên của một cô gái.
Anna mất cha mẹ từ khi còn nhỏ, nhưng người bà của cô lại xuất hiện dưới thân phận một thiếu nữ và trở thành người bạn thân thiết nhất của cô. Vì sao không phải cha mẹ, mà lại là bà ngoại? Có lẽ đây là một mối quan hệ được tác giả cố ý xây dựng để nhấn mạnh ý nghĩa đặc biệt của nó.
Trong lòng nhiều người, bà ngoại là người thay cha mẹ chăm sóc con trẻ, là người âm thầm ở phía sau nâng đỡ cả gia đình. Nhưng trớ trêu thay, đến khi chúng ta trưởng thành, có đủ khả năng để báo đáp, thì người ấy đôi khi đã không còn nữa. Khi xây dựng câu chuyện trưởng thành của cô gái này, tác giả đồng thời cũng khắc họa một thứ tình thân rất dễ bị lãng quên.
Đã từng có biết bao mùa hè, bà ngoại ở bên cạnh, đồng hành cùng ta qua những ký ức không thể nào quên. Vị trí của bà trong lòng chúng ta thậm chí là không thể thay thế. Khi còn nhỏ, ai rồi cũng từng nói rằng sau này lớn lên nhất định sẽ hiếu thảo với bà, sẽ mua cho bà những thứ tốt đẹp nhất. Nhưng biết đâu, trước khi ta kịp thực hiện lời hứa ấy, bà đã lặng lẽ rời khỏi thế gian.
Anna là một cô gái bất hạnh vì mất đi cha mẹ, nhưng đồng thời cô cũng rất may mắn - cô có một người bà yêu thương mình sâu sắc đến mức lựa chọn gặp lại cháu bằng một cách đặc biệt như thế, dẫn dắt cô vượt qua quãng thời gian đau buồn và cô độc nhất của cuộc đời để từng bước trưởng thành.
Đọc đến đây, liệu bạn có đang nhớ bà của mình không?
Lời kết: Hồi ức về Marnie tuy không mang đến cảm giác choáng ngợp như nhiều tác phẩm khác của Hayao Miyazaki, nhưng câu chuyện và thông điệp mà bộ phim truyền tải lại giản dị theo cách rất riêng - và cũng chính vì thế mà chạm đến lòng người sâu sắc hơn cả.
Những câu chuyện càng bình dị lại càng dễ khiến người ta đồng cảm.
Điều khiến tôi xúc động nhất không hẳn là sự trưởng thành của Anna, mà là sự xuất hiện của Marnie - bởi nó khiến người ta bất giác nhớ đến người bà đã khuất của mình. Đây là một tác phẩm rất đáng để thưởng thức, và biết đâu, khi xem xong, bạn cũng sẽ có cho mình một cảm nhận hoàn toàn khác.
