* Bài viết có tình tiết tiết lộ nội dung phim, vui lòng cân nhắc trước khi đọc
I. Sự nhạy cảm và mong manh - nỗi cô đơn luôn tồn tại trong tim
Qua cách Anna cư xử trong học tập và đời sống thường ngày, người xem có thể cảm nhận rất rõ sự nhạy cảm, mong manh và thiếu cảm giác an toàn của một đứa trẻ cô độc. Chỉ một hành động nhỏ từ thế giới bên ngoài cũng đủ khiến tâm hồn non nớt ấy trở nên cảnh giác. Bộ phim khắc họa điều đó bằng những chi tiết vô cùng tinh tế và chân thật.
Ngay ở đầu phim, Anna ngồi một mình trên ghế dài lặng lẽ vẽ tranh, đồng thời tự nói rằng: “Họ đều là người ở trong vòng tròn ấy, còn mình là kẻ đứng bên ngoài.” Trong khi đó, những cô bé khác tụm năm tụm ba trò chuyện vui vẻ, chủ động trao đổi với giáo viên. Khi cô giáo tiến lại gần, Anna thoáng giật mình nhưng cũng có chút vui mừng, khuôn mặt hơi ửng đỏ vì ngại ngùng.
Không lâu sau, Anna lên cơn hen và được đưa về nhà. Ba cô bé trong lớp mang cặp sách tới trả, mẹ nuôi của Anna hỏi liệu cô bé có hòa đồng với mọi người không. Một người đáp: “Cũng ổn, chắc Anna hơi hướng nội thôi.” Nhưng một cô bé khác lại nói: “Như vậy chỉ là hướng nội thôi sao?” Chỉ một câu nói ngắn ngủi cũng đủ cho thấy Anna thực sự không hòa nhập được ở trường.
Sau khi được bác sĩ khám bệnh, Anna lạnh lùng nói với mẹ nuôi: “Lại làm phiền mẹ tốn tiền rồi.” Cùng với những diễn biến về sau, bộ phim cho thấy giữa Anna và mẹ nuôi luôn tồn tại một khoảng cách rất lớn.
Chỉ trong những phút mở đầu, phim đã dựng nên hình ảnh một Anna cô độc, lạc lõng giữa bạn bè, thầy cô và cả người thân; một cô bé vừa nhạy cảm, vừa khép kín, vừa yếu đuối.
Là một đứa trẻ được nhận nuôi, trong Anna luôn tồn tại những mâu thuẫn sâu sắc. Cô bé khao khát được yêu thương nhưng lại không dám tiến gần tình yêu ấy; biết ơn sự chăm sóc của người lớn nhưng không dám tin rằng đó thật sự là tình yêu; muốn kết bạn nhưng tận sâu trong lòng lại luôn phủ nhận chính mình, thậm chí còn ghét bản thân.
Càng nghĩ như vậy, Anna càng khó thoát ra khỏi sự bế tắc. Cô bé ngày càng nhạy cảm với mọi thứ xung quanh, rồi lại tiếp tục phủ định bản thân, rơi vào một vòng luẩn quẩn không lối thoát.
Trong kỳ nghỉ hè, Anna được gửi đến nhà vợ chồng ông bà Oiwa ở vùng quê dưỡng bệnh. Có lần, trong lễ hội địa phương, cô viết điều ước của mình lên cây nguyện ước: “Mong rằng mỗi ngày đều có thể sống thật bình thường.” Nhưng mảnh giấy ấy bị cô bé Nobuko trong làng giật lấy và liên tục truy hỏi “sống bình thường” nghĩa là gì.
Vốn đã không vui trong lòng, Anna cuối cùng nổi nóng quát Nobuko rồi bỏ chạy. Theo bản năng, cô lại tìm đến vùng đầm lầy quen thuộc. Trong khoảnh khắc ấy, Anna càng cảm thấy bản thân thất bại hơn bao giờ hết: tại sao mình lúc nào cũng không thể hòa hợp với người khác?
Còn nguyên nhân sâu xa phía sau nỗi cô đơn ấy, bộ phim đã dùng “ký ức” để lý giải. Theo lý thuyết của Freud, ký ức có thể tồn tại dưới dạng tiềm thức và thường xuất hiện như những giấc mơ, khác với hành động “hồi tưởng” có chủ đích.
Vậy Anna đang bị mắc kẹt trong ký ức nào? Nút thắt thật sự của sự cô độc nằm ở đâu?
Bộ phim đã sớm đưa ra câu trả lời.
Khi bác sĩ trò chuyện với mẹ nuôi Anna, bà nói rằng ngày trước Anna từng rất hoạt bát và vui vẻ, không giống như hiện tại. Bà cũng cho rằng có lẽ vì không cùng huyết thống nên Anna mới trở nên “bình thường” như thế này.
Sau đó, khi Anna tâm sự với Marnie, cô kể rằng bà ngoại mất từ khi mình còn nhỏ, cha mẹ ruột cũng qua đời, bản thân được người khác nhận nuôi. Tình cờ một lần, Anna phát hiện cha mẹ nuôi nhận được trợ cấp từ chính phủ vì nuôi dưỡng cô bé. Việc họ giấu chuyện đó khiến Anna không thể chấp nhận nổi, thậm chí bắt đầu nghi ngờ liệu họ có thực sự yêu thương mình hay không.
II. Dù là thực hay mộng, tình thân và tình bạn vẫn luôn tồn tại
Anna là một cô bé cô đơn, nhưng cô không mãi chìm trong cô độc. Thông qua những khung cảnh đan xen giữa thực tại và mộng tưởng, Anna dần tìm được lối thoát cho tâm hồn mình - và người bước vào thế giới ấy chính là Marnie.
Từ lâu Anna đã bị cuốn hút bởi căn biệt thự kiểu Tây nằm giữa đầm lầy. Rồi cuối cùng, cô gặp được cô bé tóc vàng Marnie ở nơi đó.
Marnie luôn nhìn Anna bằng ánh mắt đầy tập trung và chân thành. Cô không quay sang người khác giữa chừng khi nói chuyện, cũng không đặt nụ cười tin tưởng ấy ở bất kỳ ai khác. Cô nắm tay Anna, dạy cô chèo thuyền, dạy cô nhảy múa, đưa cô hòa mình vào những nơi đông đúc náo nhiệt rồi lại kéo cô chạy trốn đến không gian bí mật chỉ thuộc về hai người.
Ở đó, họ mở lòng với nhau và kể rất nhiều chuyện.
Marnie tuy sinh ra trong gia đình giàu có nhưng cha mẹ thường xuyên vắng nhà. Người hầu thì lạnh nhạt, còn anh chị em lại bắt nạt cô. Có thể nói tuổi thơ của Marnie và Anna giống nhau đến đáng kinh ngạc.
Trong phim, Anna từng nói với Marnie:
“Cậu là người hạnh phúc. Nếu mình là cậu thì tốt biết mấy. Mình là đứa trẻ chẳng ai cần đến.”
Anna ghen tị với một gia đình tưởng chừng trọn vẹn của Marnie, nhưng lại không nhìn thấy những rạn nứt ẩn phía sau vẻ ngoài ấy.
Ngược lại, Marnie cũng từng nói với Anna:
“Mình rất ghen tị với cậu. Được nhận nuôi đáng lẽ phải là một điều hạnh phúc.”
Khi chúng ta cảm thấy bản thân là người bất hạnh nhất thế giới, luôn có những người còn đau khổ hơn nhưng họ vẫn mạnh mẽ hơn ta rất nhiều. Vậy thì liệu chúng ta còn lý do gì để mãi chìm trong cảm giác thương hại bản thân?
Đến cuối phim, thân phận thật sự của Marnie được hé lộ, mang lại một bất ngờ đầy xúc động. Hóa ra tất cả đều là tình yêu giữa bà ngoại và cháu gái.
Sự dịu dàng cuối cùng Marnie dành cho Anna chính là lời nhắn nhủ rằng cô bé phải tin vào sự tồn tại của tình yêu thương.
Ngay từ đầu, Marnie đã dùng trò chơi “nói thật lòng mình” để từng chút mở cánh cửa trái tim Anna. Sau đó, cô đưa Anna đến buổi dạ tiệc ở nhà mình. Những nụ cười chân thành và tử tế của các vị khách khiến Anna dần nhận ra rằng người lạ không hề đáng sợ như cô tưởng.
Tiếp đó, Marnie dạy Anna nhảy múa, chèo thuyền - từng chút một giúp cô lấy lại sự tự tin. Rồi cô kể cho Anna nghe về tuổi thơ không hạnh phúc của chính mình, như muốn nói với Anna rằng: hãy sống tự tin và lạc quan hơn.
Ở phân đoạn cuối trong nhà kho, Anna muốn giúp Marnie vượt qua nỗi sợ hãi. Nhưng thật ra, chính Marnie đang giúp Anna nhận ra rằng sâu trong lòng mình, cô là một người dũng cảm. Và khi người ông lúc trẻ xuất hiện để đưa hai người ra khỏi nhà kho, đó cũng là lúc Anna hiểu rằng những người thân yêu chưa từng cố ý bỏ rơi mình. Họ vẫn luôn yêu thương cô theo cách riêng của họ.
Có lẽ vì thế mà bộ phim muốn nhắn nhủ rằng: khi cảm thấy cô đơn, hãy thử mở lòng để tìm kiếm những người thật sự thấu hiểu mình. Hãy nói ra những cảm xúc chất chứa trong tim, để sự chân thành từ thế giới bên ngoài có thể sưởi ấm tâm hồn ta, giúp ta dần trở nên lạc quan và mạnh mẽ hơn.
III. Dám phá bỏ xiềng xích trong tim, rồi tình yêu sẽ tự tìm đến
Dù nguyên tác là một tác phẩm văn học thiếu nhi, nhưng ý nghĩa mà bộ phim mang lại lại có tính phổ quát với mọi lứa tuổi, từ người trẻ cho tới người trưởng thành hay cả người già. Bộ phim không chỉ kể về sự cô độc và cảm giác bất an của Anna, mà còn âm thầm chỉ ra cách chữa lành, đặc biệt là con đường tự cứu lấy chính mình. Có thể nói đây là một tác phẩm chữa lành rất kinh điển.
Bởi tâm hồn của mỗi người đều là duy nhất, nên những tổn thương tâm lý đôi khi còn khó giải quyết hơn cả nỗi đau thể xác. Khi gặp khó khăn, người khác thật ra không thể giúp ta quá nhiều. Cuối cùng, người duy nhất có thể cứu lấy bản thân vẫn luôn là chính mình.
Chính nhờ tiếp nhận được sức mạnh mà người bà ngoại để lại, Anna mới có thể kết giao với “người bạn” đầu tiên của mình. Và cũng nhờ những trải nghiệm cùng Marnie trong thế giới mộng tưởng, cô bé dần mở lòng với người khác, kết bạn với Sayaka, rồi ông lão Toichi, sau đó là Hisako và Nobuko.
Không chỉ vậy, Anna còn học được cách tha thứ trong các mối quan hệ. Cô tha thứ cho việc Marnie đột ngột biến mất, hiểu rằng “rời xa” không đồng nghĩa với phản bội. Chính điều đó đã giúp Anna dần buông bỏ những oán trách và nghi ngờ dành cho người thân, để rồi một lần nữa chấp nhận tình yêu thương từ mẹ nuôi.
Khi mẹ nuôi Yoriko đến đón Anna trở về, cô bé vô thức đổi cách xưng hô từ “dì” thành “mẹ”. Cô cũng không còn day dứt về chuyện cha mẹ nuôi nhận trợ cấp từ chính phủ vì nuôi dưỡng mình nữa. Ngược lại, chính Yoriko chủ động giải thích rằng bà không cố ý giấu chuyện ấy, chỉ là bà muốn Anna không cảm thấy mình khác biệt với những đứa trẻ khác. Đến lúc ấy, Anna mới thật sự hiểu được tấm lòng của mẹ nuôi.
Sau đó, Anna còn chủ động xin lỗi người bạn từng cãi nhau với mình. Cô bé ngày nào giờ đã dần trở thành một thiếu nữ vui vẻ và cởi mở.
Dưới sự dẫn dắt âm thầm của bà ngoại và bằng chính nỗ lực của bản thân, Anna cuối cùng cũng phá vỡ được “nhà tù” trong lòng mình. Cô học cách hòa hợp với người khác, nhận được những người bạn chân thành và cả những tình cảm quý giá.
Thật ra, tình yêu luôn ở ngay bên cạnh Anna. Chỉ cần cô mở cánh cửa tâm hồn ra, phía bên ngoài sẽ là ánh nắng rực rỡ cùng sự ấm áp của yêu thương.
Có lẽ vì thế mà bộ phim muốn nói rằng: mọi đứa trẻ cô đơn đều có thể giống như Anna - dũng cảm đối diện với sự nhạy cảm và yếu đuối trong lòng mình, dũng cảm nhìn thấy tình yêu và vẻ đẹp xung quanh, để rồi trong quá trình trưởng thành, dần hiểu được ý nghĩa thật sự của yêu thương.
IV. Không sợ quá khứ hay tương lai, bởi tình yêu khiến ta trưởng thành
Tình yêu đẹp nhất là tình yêu khiến con người trưởng thành. Và ở khoảnh khắc ấy, yêu người khác và yêu chính mình hóa ra lại giống nhau đến lạ.
Yêu người khác là sẵn sàng cố gắng vì họ, dám gánh vác và bảo vệ họ. Còn yêu bản thân là biết đối diện với sự không hoàn hảo của chính mình và can đảm chấp nhận nó.
Ban đầu, Anna không thể chấp nhận bản thân, đồng thời luôn có sự bài xích với người thân hay bạn bè xung quanh. Nguyên nhân sâu xa vẫn là vì cô không thể thoát khỏi cảm giác “bị bỏ rơi”.
Nhưng trong quá trình ở bên Marnie, hai đứa trẻ đều khao khát được yêu thương ấy đã cùng nhau chia sẻ niềm vui lẫn nỗi buồn trong cuộc sống. Anna vừa trao đi tình yêu, vừa nhận lại tình yêu.
Đặc biệt là trong phân cảnh ở nhà kho, Anna ép bản thân phải mạnh mẽ hơn, phải chăm sóc thật tốt người mà mình muốn bảo vệ. Điều đó khiến người ta nhớ tới một câu trong tiểu thuyết Khoa Văn của Lý Sư Giang:
“Tôi cố gắng đến thế, chỉ vì những điều từng mạnh miệng nói ra trước người mình yêu quý.”
Ai rồi cũng có một người muốn bảo vệ trong lòng. Và chính người ấy, trong vô thức, dạy chúng ta biết yêu thương và trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình.
Anna đã dùng một cách thức đầy kỳ ảo để đưa bà ngoại trở về bên mình. Nhưng thật ra, điều đó cũng giống như nơi trú ngụ tinh thần của rất nhiều người cô độc ngoài đời thực - họ tạo ra trong tim mình những con người hay ký ức đẹp đẽ để đối thoại với chính tâm hồn mình, rồi từng chút một xua tan cảm giác cô đơn.
Ở cuối phim, Anna nhận lại bức ảnh cũ của căn biệt thự mà ngày bé cô từng nắm chặt không buông. Phía sau bức ảnh có dòng chữ do chính bà ngoại viết:
“Ngôi nhà tôi yêu nhất - Marnie.”
Từ khi Anna còn là một đứa trẻ cho tới lúc trưởng thành, dù Marnie có hiện diện hay không, tình yêu của bà vẫn chưa từng rời xa cô. Nó luôn âm thầm ở đó, đồng hành cùng Anna lớn lên.
Trong thực tế, ai rồi cũng sẽ có lúc cảm thấy cô đơn, sẽ có lúc phải chứng kiến người thân hay bạn bè rời đi. Nhưng chỉ cần chúng ta học được cách chấp nhận những tiếc nuối và sự không hoàn hảo, học cách mở lòng để yêu thương và cho đi, thì quá khứ hay tương lai cũng không còn là điều đáng sợ nữa.
Bởi vì chính tình yêu khiến con người trưởng thành.
Và có lẽ, điều bộ phim muốn nhắn gửi cuối cùng là:
Tình yêu chưa từng rời đi.
