Tại sao bây giờ không còn thấy “xã hội đen” nữa?
Mười năm trước, trên đường phố vẫn còn có thể bắt gặp “xã hội đen”. Nhưng vài năm gần đây thì gần như không còn thấy nữa. Rốt cuộc là chuyện gì đã xảy ra?
Nhiều câu trả lời đọc mà buồn cười. Trong mắt họ, “xã hội đen” chỉ cần mất môi trường tồn tại là tự nhiên sẽ biến mất, nhưng họ lại không hiểu vì sao môi trường đó lại biến mất.
Tỷ lệ phá án giết người ở Nhật Bản (theo họ tự công bố) vượt 99%, mức độ đô thị hóa rất cao, an ninh xã hội cũng thuộc loại tốt trên thế giới, nhưng “xã hội đen” vẫn tồn tại khá phổ biến.
Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Ý, Tây Ban Nha — nước nào mà chẳng có các tổ chức “xã hội đen” có hệ thống?
Có người nói “xã hội đen” ở nước ta đã “rửa sạch” rồi lên bờ. Thôi đi, kiếm tiền bằng cách trực tiếp chèn ép người khác dễ hơn nhiều so với việc “tẩy trắng”. Đúng là có người sau khi hợp thức hóa thì trở nên giàu có, nhưng con đường đó nuôi được bao nhiêu người? Trước đây nuôi được bao nhiêu?
Theo “môi trường” trước kia, một huyện ít nhất cũng có thể nuôi cả nghìn tên côn đồ xã hội đen. Còn bây giờ thì sao? Bạn nói mấy ông làm xây dựng là xã hội đen à? Bạn đã từng thấy trước đây họ làm ăn kiểu gì chưa? Trong mắt bạn, “xã hội đen” là mấy người đeo cà vạt, đeo đồng hồ xịn, quan hệ tốt với lãnh đạo sao?
Hồi tôi học cấp hai, từng bị bạo lực học đường, không dám chống trả. Một trong những lý do chính là vài người trong số đó có “đại ca” bên ngoài chống lưng — thực sự rất sợ. Ra khỏi trường là có thể bị kéo lên xe rồi đánh. Bây giờ còn mấy trường hợp như vậy?
Những năm đầu sau khi thành lập nước, chỉ riêng việc trấn áp thổ phỉ đã xử lý hơn một triệu người. Đợt truy quét năm 1983 cũng rất mạnh tay. Đầu những năm 2000 có chiến dịch trấn áp tội phạm. Đến năm 2018 lại tiếp tục chiến dịch “quét sạch xã hội đen”. Không biết bao nhiêu người đã bỏ công sức vì việc này, vậy mà lên mạng lại bị nói như chuyện đơn giản. Những người đó ngây thơ nghĩ rằng “xã hội đen” chỉ là thứ tồn tại trong sách vở, thậm chí còn cho rằng xã hội loài người vốn dĩ là văn minh.
Năm 2018 tôi vào đội cảnh sát hình sự chuyên xử lý “xã hội đen”. Thời điểm đó ở Thiên Tân vẫn còn không ít vụ cho vay nặng lãi kiểu “bẫy nợ”, rồi chợ dân sinh bị ép thu phí vệ sinh, “bất động sản đen” cưỡng ép thu phí… Những năm đó chúng tôi bắt bao nhiêu người? Thức trắng bao nhiêu đêm?
Đến khi “xã hội đen” dần biến mất, không còn ai dám ngang nhiên ức hiếp người khác ngoài đường, bạo lực học đường cũng mất đi sự chống lưng từ bên ngoài, thì lại có người bắt đầu nói mỉa mai.
Tôi đọc bao nhiêu câu trả lời được nhiều lượt thích, có ai dám nói rằng “xã hội đen” giảm đi là nhờ sự lãnh đạo hiệu quả, nhờ công tác trấn áp mạnh tay của lực lượng công an không?
Bao nhiêu công sức, bao nhiêu hy sinh trong đó, các bạn có bao giờ để tâm? Chỉ một câu nhẹ tênh “bọn họ chuyển sang làm công trình rồi” là xong sao? Ngành xây dựng bây giờ giống mười mấy năm trước à? Bạn thật sự hiểu trong ngành không?
Những “đại ca” từng vào tù rồi ra trắng tay, các bạn có thấy không? Những kẻ bị xử tử, các bạn có để ý không?
Không, các bạn không quan tâm.
Điều các bạn quan tâm chỉ là: mọi thành tựu trong nước đều là chưa đủ, có vấn đề, là điều hiển nhiên; còn mọi vấn đề tồn tại thì đều là do “bản chất dân tộc”, là chuyện riêng của Trung Quốc, là vấn đề thể chế, là tham nhũng.
-----------------------------------
Tôi nhắc lại lần nữa: đừng đăng lại nội dung này lên các nền tảng khác. Công việc hiện tại của tôi, gửi một cái thư luật sư không phải chuyện khó. Đừng có được nước làm tới.
Trước đây tôi từng gặp một ông anh mở quán nướng. Hôm đó tụi tôi vào thì đúng lúc anh ấy mới khai trương từ tối hôm trước, thậm chí còn chưa chuẩn bị chính thức bán. Anh nói: đã đến thì là khách, hôm nay không lấy tiền, cứ coi như giúp anh nếm thử món.
Kết quả là anh bưng ra cả một bàn đồ nướng.
Tôi thấy ngại quá nên định trả tiền, mà cũng không biết bao nhiêu, nên áng chừng đưa 300 tệ — thực ra còn lâu mới đủ. Vừa thấy tôi móc tiền ra là anh ấy nổi cáu, nắm chặt tay tôi đau điếng, nói: “Trả cái gì mà trả, khách sáo cái gì!”
Tôi cũng nói lại: “Không trả mới là không phải phép. Coi như lì xì khai trương cho anh đi, anh đừng khách sáo nữa, cứ nhận đi.”
Anh nghe xong thì cười, bảo đã bao nhiêu năm rồi chưa có ai nói chuyện với anh như vậy. Rồi bảo tôi cất tiền đi, nhìn tôi cũng chỉ là sinh viên, không cần thiết.
Lúc đó còn có một cặp đôi vào cùng tụi tôi, thấy vậy ban đầu cũng định góp chút tiền cho có lệ, nhưng ngồi rồi lại thôi.
Sau đó tôi uống với anh một ly, anh bảo kết bạn WeChat, sau này đến ăn thì giảm 30%, có chuyện gì thì cứ nói một tiếng, anh thích tính cách của tôi.
Lúc về, tôi lén đặt tiền dưới cái đĩa, nhắn cho anh một tin. Anh lại gửi lì xì trả lại mà tôi không nhận, còn mắng tôi một trận.
Sau này tôi tốt nghiệp, đi thuê nhà thì gặp phải môi giới “đen”. Thấy tôi là sinh viên dễ bắt nạt, họ định lừa hơn 3000 tệ. Lúc đó trong túi tôi gần như không còn tiền, mà mất thêm 3000 chắc đói thật.
Tôi liền hỏi anh chủ quán có cần phục vụ không, cho tôi làm tạm kiếm ít tiền.
Anh nhìn sắc mặt tôi là biết có chuyện, hỏi kỹ tình hình, rồi lấy số điện thoại và địa chỉ của bên kia, bảo tôi cứ ngồi ăn chút gì đi, anh đi một lát rồi về.
Chưa đến một tiếng, anh quay lại, đưa cho tôi 3000 tệ.
Tôi hỏi anh làm thế nào, anh chỉ cười, nói: “Chuyện đó cậu không cần biết.”
Sau đó bên môi giới nhắn tin cho tôi: “Không biết cậu là em của anh X, trước đó có gì thất lễ mong đừng để bụng.”
Tôi hỏi “anh X” là người thế nào, họ không nói.
Sau này tôi có hỏi anh trước đây làm gì mà ai cũng nể, anh chỉ bảo: “Chuyện cũ không hiểu chuyện thôi, đừng nhắc nữa.”
Tôi cũng không hỏi thêm.
Về sau quán nướng của anh đóng cửa.
Vì nguyên liệu anh dùng toàn loại tốt nhất nhưng giá lại không cao. Lại thêm việc mỗi lần uống say là anh hay miễn phí cho khách. Rồi dịch bệnh nữa, nên lỗ nặng.
Anh rời khỏi đây, về quê.
Gần đây tôi thấy trên mạng xã hội anh mở một quán ăn mới, tôi nhắn tin chúc mừng, nhưng anh không trả lời.
-----------------------------------
Khoảng những năm 201x, công ty tôi sang một tỉnh thu mua hơn chục mỏ than và vài nhà máy tuyển rửa, đầu tư mấy chục tỷ. Ngày nhân sự vào địa bàn, đoàn xe vừa tới đã bị “dân làng” chặn lại, nhưng thực chất là một nhóm thanh niên xăm trổ. Tôi xuống thương lượng, một người tự xưng đội trưởng đưa sổ nói mỏ còn nợ hơn 30 triệu tiền dân. Tôi nói phải để chúng tôi ổn định, điều tra rõ rồi mới giải quyết, nhưng họ không chịu, còn tỏ thái độ coi thường, hỏi tôi có quyền quyết không thì tránh ra.
Tôi đành nói rõ mình đứng đầu đoàn, ít nhiều cũng giải quyết được việc, hẹn họ sau khi ổn định sẽ làm việc, nếu thuộc trách nhiệm công ty thì tối đa ba tháng sẽ trả. Sau điều tra mới biết đây là tiền bồi thường khu sụt lún, chủ cũ đã trả phần lớn, phần còn lại nằm ở chính quyền và không liên quan công ty mới. Chính quyền còn xây hơn nghìn căn nhà tái định cư giá rẻ để bố trí dân, nhưng dân không nhận vì nghi chất lượng, chỉ đòi tiền mặt.
Tình hình địa phương rất phức tạp, có nhiều người nghiện; nếu phát tiền thì họ tiêu hết vẫn không chịu di dời nên dễ gây bất ổn. Cách họ gây áp lực cũng rất “khôn”: ban đầu cho người xăm trổ ra dọa, sau quen thì để phụ nữ và trẻ em ra cản trở sản xuất, tạo rủi ro an toàn, còn đàn ông hầu như không xuất hiện. Người đứng ra “giải quyết” là trưởng thôn, bí thư hoặc cán bộ thị trấn, nhưng phía sau điều phối việc gây sức ép cũng chính là họ, tạo cảm giác như một kiểu vận hành nửa công khai nửa ngầm.
Theo tôi, điều đáng sợ nhất của “xã hội đen” không chỉ là bạo lực mà là việc lợi dụng quyền lực và tổ chức hợp pháp để thực hiện hành vi phạm pháp. Những kiểu côn đồ đánh đấm lộ liễu thực ra đã lỗi thời, còn những người thực sự từ lâu đã “rửa tay”, khoác vest, hoạt động trong các trung tâm tài chính và vận hành mọi thứ theo cách tinh vi hơn.
-----------------------------------
Không phải là họ biến mất, mà là họ lười tranh mấy đồng lẻ với người dân, từ lâu đã chuyển sang làm mấy “mối lớn” khác rồi. Bạn nghĩ bây giờ còn kiểu thu phí bảo kê, mở hộp đêm nữa à? Thứ kiếm tiền nhất hiện nay là thu gom rác, thực chất là buôn tài nguyên, nếu bạn thầu được việc thu gom rác của một quận ở thành phố hạng ba thì mỗi năm kiếm một “mục tiêu nhỏ” là chuyện bình thường. Ngoài ra còn có buôn lậu thịt đông lạnh, đặc biệt phổ biến ở khu vực Lưỡng Quảng. Tôi ăn cơm chân giò ở Phúc Kiến hết 25 tệ, nhưng ở Thâm Quyến chỉ 15 tệ mà còn nhiều hơn, giá thịt bên đó bị hàng lậu ép xuống đến mức đó thì bạn nghĩ lượng lớn thế nào. Nghe bạn tôi nói riêng thành phố chỗ tôi, doanh thu loại thịt này mỗi năm đã lên tới hàng chục tỷ. Còn nữa là ra nước ngoài làm lừa đảo, giờ nhóm này đã từ Đông Nam Á chuyển sang Đông Âu, thậm chí Trung Đông, nhưng vẫn chủ yếu lừa người Trung Quốc. Nói chung không phải là không còn, mà là hoạt động kín hơn và chuyển sang làm ăn quy mô lớn rồi. Tất nhiên, không khuyến khích các bạn học theo.
-----------------------------------
Vì họ đã hưởng được “lợi tức” và chuyển mình nâng cấp rồi, giờ đã trở thành tầng lớp xã hội cao hơn người bình thường, nên bạn tự nhiên không còn thấy họ nữa. Trước kia họ đánh đấm, giành giật miếng ăn ngay trước mặt bạn; còn bây giờ, bạn vất vả gánh vác thì lại trực tiếp “nuôi” họ sống yên ổn. Vậy thì họ còn việc gì phải liều mạng với bạn nữa, vừa nguy hiểm, lỡ xảy ra chuyện thì sao.
